Zalo
Mỗi chiếc vòng bi (Bearing) đều được nhà sản xuất khắc một dãy ký hiệu gồm chữ cái và chữ số như 6205-2RS, 6308-ZZ, 22218 E/C3, NU2208ECM, 30210 J2/Q… Đối với nhiều người, đây chỉ là những mã sản phẩm khó hiểu. Tuy nhiên, với kỹ sư và người làm trong lĩnh vực cơ khí, các ký hiệu này lại chứa đầy đủ thông tin về kích thước, kết cấu, loại vòng bi, cấp chính xác, khe hở, vật liệu, phớt chắn và nhiều đặc tính kỹ thuật khác.
Việc hiểu đúng ý nghĩa của các ký hiệu không chỉ giúp lựa chọn đúng sản phẩm mà còn tránh nhầm lẫn trong quá trình thay thế, bảo trì và thiết kế máy móc.
Trong bài viết này, Vòng Bi Công Nghiệp (vongbicn.vn) sẽ hướng dẫn bạn cách đọc ký hiệu vòng bi của các thương hiệu phổ biến như SKF, NSK, FAG, NTN, KOYO, NACHI, TIMKEN… theo tiêu chuẩn quốc tế.
Vì sao cần hiểu ký hiệu vòng bi?
Rất nhiều người khi mua vòng bi chỉ quan tâm đến kích thước hoặc thương hiệu. Tuy nhiên, hai vòng bi có cùng kích thước nhưng khác hậu tố hoặc cấu tạo có thể có khả năng chịu tải, tốc độ quay và điều kiện làm việc hoàn toàn khác nhau.
Ví dụ:
- 6205
- 6205-Z
- 6205-ZZ
- 6205-2RS
- 6205-C3
- 6205-2RSH/C3
Mặc dù đều có cùng kích thước cơ bản, mỗi mã lại phù hợp với một ứng dụng khác nhau.
SKF quy định hệ thống ký hiệu để mô tả đầy đủ thiết kế, vật liệu, khe hở, phớt chắn, vòng cách và các đặc tính đặc biệt của ổ lăn.
Cấu trúc chung của mã vòng bi
Một mã vòng bi thường được chia thành ba phần:
Tiền tố + Mã cơ bản + Hậu tố
Ví dụ:
W 6205-2RS/C3
Trong đó:
- W → Tiền tố
- 6205 → Mã cơ bản
- 2RS/C3 → Hậu tố
Cấu tạo của mã cơ bản
Ví dụ:
6205
Có thể phân tích như sau:
6 | 2 | 05
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
| 6 | Loại vòng bi |
| 2 | Series kích thước |
| 05 | Đường kính trong |
Ý nghĩa số đầu tiên
Số đầu tiên cho biết loại vòng bi.
| Số đầu | Loại vòng bi |
| 6 | Ổ bi cầu rãnh sâu |
| 7 | Ổ bi tiếp xúc góc |
| 1 | Ổ bi tự lựa |
| 2 | Ổ tang trống tự lựa |
| 3 | Ổ đũa côn |
| N, NU, NJ | Ổ đũa trụ |
| QJ | Ổ bi tiếp xúc 4 điểm |
| AXK | Ổ kim chặn |
| NK | Ổ kim |
| RNA | Ổ kim không có vòng trong |
Ý nghĩa số thứ hai
Đây là Series kích thước.
Series càng lớn:
- Thành vòng càng dày.
- Khả năng chịu tải càng cao.
- Khối lượng lớn hơn.
Ví dụ:
| Mã | Độ dày |
| 60 | Mỏng |
| 62 | Trung bình |
| 63 | Dày |
| 64 | Rất dày |
Ví dụ:
6205 nhỏ hơn khả năng chịu tải của 6305 mặc dù cùng đường kính trong.
Hai số cuối biểu thị kích thước trục
Đây là phần được sử dụng nhiều nhất.
Đối với mã từ 04 trở lên, đường kính trong được tính theo công thức:
Đường kính trong (mm) = Hai số cuối × 5
Ví dụ:
| Mã | Đường kính trong |
| 04 | 20 mm |
| 05 | 25 mm |
| 06 | 30 mm |
| 07 | 35 mm |
| 08 | 40 mm |
| 09 | 45 mm |
| 10 | 50 mm |
| 12 | 60 mm |
| 20 | 100 mm |
Quy tắc đặc biệt
Một số mã nhỏ không áp dụng quy tắc nhân 5.
| Mã | Đường kính |
| 00 | 10 mm |
| 01 | 12 mm |
| 02 | 15 mm |
| 03 | 17 mm |
Đây là quy ước quốc tế được hầu hết các nhà sản xuất áp dụng.
Ý nghĩa của hậu tố
Đây là phần giúp phân biệt các phiên bản khác nhau của cùng một mã vòng bi.
Ví dụ:
Z
Có 1 nắp chắn thép.
Ưu điểm:
- Chống bụi.
- Chạy tốc độ cao.
ZZ (2Z)
Có 2 nắp chắn thép.
Ứng dụng:
- Motor.
- Quạt.
- Máy bơm.
RS
Có 1 phớt cao su.
2RS (2RSH)
Có 2 phớt cao su.
Ưu điểm:
- Chống bụi.
- Chống nước.
- Giữ mỡ rất tốt.
C3
Khe hở trong lớn hơn tiêu chuẩn.
Dùng cho:
- Motor điện.
- Tốc độ cao.
- Nhiệt độ cao.
C4
Khe hở lớn hơn C3.
P5
Độ chính xác cao.
Ứng dụng:
- Máy CNC.
- Trục chính.
P4
Độ chính xác siêu cao.
TN9
Vòng cách Polyamide.
M
Vòng cách bằng đồng thau.
VA201
Dùng cho nhiệt độ cao.
Ý nghĩa của tiền tố
Một số tiền tố phổ biến:
| Prefix | Ý nghĩa |
| W | Thép không gỉ |
| GS | Vòng đệm |
| WS | Vòng trục |
| K | Lỗ côn |
| R | Có gờ |
Tiền tố có thể khác nhau giữa các hãng nhưng đều nhằm mô tả đặc điểm cấu tạo hoặc vật liệu của vòng bi.
Cách đọc ký hiệu vòng bi SKF
Ví dụ:
SKF 6205-2RSH/C3
Phân tích:
- 6 → Ổ bi cầu rãnh sâu.
- 2 → Series 62.
- 05 → Đường kính trong 25 mm.
- 2RSH → Hai phớt cao su.
- C3 → Khe hở lớn.
Ứng dụng:
- Motor điện.
- Máy bơm.
- Quạt công nghiệp.
Cách đọc ký hiệu vòng bi NSK
Ví dụ:
NSK 6308DDUCM
Ý nghĩa:
- 63 → Series chịu tải lớn.
- 08 → Đường kính trong 40 mm.
- DDU → Hai phớt cao su.
- CM → Khe hở phù hợp cho động cơ điện.
Cách đọc ký hiệu FAG
Ví dụ:
FAG 22218-E1-C3
Giải thích:
- 22218 → Ổ đũa tang trống tự lựa.
- E1 → Thiết kế tối ưu tải trọng.
- C3 → Khe hở lớn.
Cách đọc ký hiệu NTN, KOYO, NACHI
Các hãng này cũng tuân theo hệ thống mã cơ bản theo tiêu chuẩn ISO.
Một số hậu tố có thể khác biệt, nhưng ý nghĩa tương đương:
| SKF | NSK | FAG | Ý nghĩa |
| 2RS | DDU | 2RSR | Hai phớt cao su |
| ZZ | ZZ | 2Z | Hai nắp chắn thép |
| C3 | C3 | C3 | Khe hở lớn |
| P5 | P5 | P5 | Độ chính xác cao |
Ví dụ thực tế
Ví dụ 1
6206-ZZ/C3
- Ổ bi cầu rãnh sâu.
- Đường kính trong 30 mm.
- Hai nắp chắn thép.
- Khe hở C3.
Ví dụ 2
22220 E/C3
- Ổ đũa tang trống.
- Thiết kế chịu tải cao.
- Khe hở lớn.
Ví dụ 3
NU2208 ECM
- Ổ đũa trụ.
- Đường kính trong 40 mm.
- Vòng cách gia công bằng đồng.
- Chịu tải hướng kính lớn.
Những sai lầm thường gặp khi đọc mã vòng bi
- Cho rằng mọi mã có cùng kích thước đều có thể thay thế cho nhau.
- Không quan tâm đến hậu tố như C3, 2RS, ZZ.
- Chọn sai loại phớt chắn cho môi trường làm việc.
- Bỏ qua cấp chính xác (P5, P4) trong các ứng dụng yêu cầu độ chính xác cao.
- Nhầm lẫn giữa ký hiệu riêng của từng hãng và tiêu chuẩn ISO.
Bảng tổng hợp các hậu tố phổ biến
| Hậu tố | Ý nghĩa | Ứng dụng |
| Z | 1 nắp chắn thép | Môi trường sạch |
| 2Z (ZZ) | 2 nắp chắn thép | Động cơ, quạt |
| RS | 1 phớt cao su | Chống bụi |
| 2RS / 2RSH | 2 phớt cao su | Môi trường ẩm, nhiều bụi |
| C3 | Khe hở lớn | Motor điện |
| C4 | Khe hở rất lớn | Nhiệt độ cao |
| P6 | Độ chính xác cao | Máy công cụ |
| P5 | Độ chính xác rất cao | CNC |
| TN9 | Vòng cách polyamide | Tốc độ cao |
| M | Vòng cách đồng | Tải nặng |
Kết luận
Hiểu đúng ký hiệu vòng bi là bước đầu tiên để lựa chọn sản phẩm phù hợp và khai thác tối đa hiệu quả của thiết bị. Chỉ cần đọc đúng mã cơ bản, tiền tố và hậu tố, bạn có thể xác định được loại vòng bi, kích thước, khả năng chịu tải, kiểu phớt, cấp chính xác và nhiều đặc tính kỹ thuật khác mà không cần tháo rời sản phẩm.
Đối với các doanh nghiệp và kỹ thuật viên bảo trì, việc nắm vững hệ thống ký hiệu của SKF, NSK, FAG, NTN, KOYO, NACHI sẽ giúp giảm sai sót trong thay thế, tối ưu chi phí và nâng cao độ tin cậy của hệ thống máy móc.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
- Hai vòng bi có cùng mã 6205 nhưng khác hậu tố có thay thế cho nhau được không?
Không phải lúc nào cũng được. Hậu tố như 2RS, ZZ hoặc C3 thể hiện các đặc tính khác nhau về phớt chắn và khe hở, cần lựa chọn đúng theo yêu cầu của thiết bị. - Mã C3 có nghĩa là gì?
C3 là ký hiệu khe hở trong lớn hơn tiêu chuẩn, thường dùng cho động cơ điện, ứng dụng tốc độ cao hoặc môi trường có nhiệt độ làm việc lớn. - Mã 6205 có đường kính trong bao nhiêu?
Hai số cuối là 05, áp dụng quy tắc nhân 5 nên đường kính trong là 25 mm. - Ký hiệu của SKF, NSK và FAG có giống nhau không?
Các hãng đều dựa trên tiêu chuẩn ISO cho mã cơ bản, nhưng một số tiền tố và hậu tố riêng có thể khác nhau. Vì vậy cần tra cứu tài liệu kỹ thuật của từng hãng khi thay thế các dòng vòng bi chuyên dụng.